İflas Yoluyla Takip Nedir?

İflas takibi, iflasa tabi bir borçluyla ilgili özel ve kapsamlı bir takip prosedürüdür. İflas hukukunun beraberinde getirdiği ciddi sonuçlar, özel bir süreç ve sıkı kurallarla bağlantılıdır. Bu nedenle, iflas yoluyla takip, belirli şartlara ve koşullara tabi bir süreçtir.

Takipli İflas Nedir?

Takipli iflasta alacaklı, borçluya karşı icra dairesinden iflas takibini başlatır. Bu süreçte borç, belirlenen süre içinde ödenmezse alacaklı, borçlunun iflasına karar verilmesi için asliye ticaret mahkemesinde iflas davası açar. İflas kararı sonrasında, iflas dairesi ve seçilen özel iflas organları tarafından yürütülecek özel iflas tasfiyesi sonucunda alacaklıların talepleri karşılanmaya çalışılır. Takipli iflas yolu, genel iflas yolu ve kambiyo senetlerine özgü iflas yolu olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır.

Genel iflas yolu, diğer adıyla adi iflas yolu, iflasa tabi bir borçluya karşı başvurulabilen bir yol olup alacağın rehinle güvence altına alınmamış olması şartı arar. Ayrıca, başvuruda bulunanın başka bir koşulu veya belgeyi sağlaması gerekmez. Genel iflas yolunda takip senede dayanmalı ve bunun takip talebine eklenmelidir. Ödeme, itiraz ve şikayet süreleri yedi gündür. Ödeme emri üç gün içinde gönderilmelidir.

Alacaklı takip bir senede dayanıyorsa icra müdürü senedi inceleme yetkisine sahip değildir. Ödeme emrine yapılan itiraz ve şikayet, sözlü veya yazılı olarak icra mahkemesine yapılır ve mahkeme tarafından incelenir. Değeri yasal sınırları aşmayan takipler harçtan muaf tutulur. Alacak, rehinle güvence altına alınmışsa önce rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılması zorunludur. Ödeme emrine yapılan itiraz ve şikayet dilekçesi alacaklıya tebliğ edilemez.

Kambiyo senetlerine özgü iflas yolu ise yalnızca alacağı bir kambiyo senedi ile güvence altına almış olan alacaklıların başvurabileceği bir takipli iflas yoludur. Kambiyo senetlerine özgü iflas yolunda takip, kambiyo senedine dayanmalı ve senet aslı takip talebine eklenmelidir. Ödeme, itiraz ve şikayet süreleri beş gündür. Ödeme emri hemen gönderilmelidir.

İcra müdürü senedin kambiyo senedi olup olmadığını ve vadesinin gelip gelmediğini re’sen incelemelidir. Ödeme emrine yapılan itiraz bir dilekçe ile icra dairesine yapılır; ancak inceleme ticaret mahkemesi tarafından gerçekleştirilir. Alacağın tutarı ne olursa olsun, takip harca tabidir. Alacak aynı zamanda rehinle güvence altına alınmışsa dahi, alacaklı doğrudan kambiyo senetlerine özgü takip yoluna başvurabilir. İtiraz ve şikayet dilekçesi alacaklıya tebliğ edilir.

Takipsiz İflas Nedir?

Takipsiz iflas yolu, alacaklı ve borçlu tarafından doğrudan ticaret mahkemesine başvurularak icra dairesi aracılığıyla iflas takibini başlatmaktan farklı olarak talep edilir. Bu durumda, alacaklı veya borçlu, iflas kararı için doğrudan mahkemeye başvuruda bulunur. Mahkeme iflasa karar verirse, sonraki aşamalar genellikle takipli iflas yolundaki süreçle aynıdır. Takipsiz iflas yolunun temeli, ya alacaklının talebine ya da borçlunun talebine dayanabilir.

Borçlunun talebine dayanan takipsiz iflas yolunun nedenleri ihtiyari iflas ya da zorunlu iflas nedenlerine dayanabilir. Zorunlu iflas nedenlerini gerektiren durumlar, borçlunun mal varlığının yarısına haciz konulması ve geri kalanının mevcut borçlarını ödemeye yetmemesi ile birlikte sermaye ortaklarının pasifinin aktifinden fazla olması gibi durumları içerir. Bu durumlar, borçlunun kendi iflasını talep etmesini zorunlu kılar.

İflas Yoluyla Takibin Koşulları Nelerdir?

İflas yoluyla takip başvurusunun üç temel koşulu bulunmaktadır. Bu şartlar; borçlunun ödeme veya teminat yükümlülüğü bulunmalıdır, takip edilecek kişi iflasa tabi olmalıdır ve iflasın gerektiği nedenler mevcut olmalıdır.

İflas yoluyla takip, yalnızca para veya teminat alacaklarını kapsayan bir başvuru yöntemidir. Paradan veya teminat verilmesinden başka bir konuya dayanan alacaklar için, borçlu iflasa tabi olsa dahi, alacaklı iflas yoluna başvuramaz.

İflas yolu, her borçlu için geçerli olan bir takip yöntemi değildir. İflasa tabi bir kişi olan borçlu, iflas yoluna başvurabilir. Yani kısacası, iflas, sadece iflasa tabi kişilere yönelik zorlayıcı bir icra yoludur. İflas yoluyla takip edilen borçlu, eğer iflasa tabi kişilerden olmadığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ödeme emrine karşı itiraz yoluyla ileri sürmelidir. İflasa tabi kişiler, tacirler, tacir gibi sorumlu olanlar ve özel kanun hükümlerine göre iflasa tabi olan diğer kişilerdir.

İflas nedenlerini ise özel iflas nedenleri ve genel iflas nedenleri olarak ikiye ayırabiliriz.

Genel İflas Nedenleri Nelerdir?

Borçlunun muaccel hale gelmiş borcunu ödememesi genel iflas sebebidir.

Özel İflas Nedenleri Nelerdir?

Özel iflas nedenleri aşağıda sayılmıştır:

• Ödeme sıkıntısı yaşayan borçlu, mahkemeden iflas talebinde bulunabilir,
• Borçlunun ödemelerini durdurması,
• İflasa tabi bir borçlu aleyhine alacaklılardan biri tarafından gerçekleştirilen haciz sonucunda malvarlığının yarısının elinden çıkması, kalanın ise muaccel ve bir yıl içinde gelecek diğer borçları ödemeye yetmemesi durumunda borçlu, aczini bildirerek iflas talebinde bulunmak durumundadır,
• Sermaye şirketleri ve kooperatifler, sermaye kaybı ve borca batıklık durumunda mahkemeden iflas talebinde bulunmak zorundadır,
• Tereke mevcudunun borçları karşılamaması durumu.

Av. Ahmet EKİN & Stj. Av. Kübra DEMİR